Być może las. 5 pytań do Gabu Heindl i Eduarda Freudmanna.

5 pytań do Gabu Heindl i Eduarda Freudmanna, autorów zwycięskiego projektu pomnika „Ratującym-Ocaleni”, upamiętniającego Polaków ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej.

Mateusz Kaczyński: Dlaczego zdecydowali się Państwo nadać pomnikowi formę lasu? (Nie ukrywamy, że bardzo nas to cieszy. Przez ostatnich pięć lat wycięto w Warszawie około 150 tysięcy drzew).

Gabu Heindl i Eduard Freudmann: Głównym powodem, by zasadzić w mieście las, który zmieni się w pomnik jest wieloznaczność, która mu towarzyszy. Wieloznaczność ta równolegle pokazuje ratowanie Żydów i niejasny historyczny stosunek do niego w Polsce od końca niemieckiej okupacji aż po dziś dzień. Las był miejscem kaźni, gdzie wykonywano na Żydach egzekucje. W lesie znajdowało się wiele nazistowskich obozów koncentracyjnych. Las był także kryjówką, miejscem przetrwania i oporu. Kto pomagał Żydom? Kto ich ratował? Nigdy nie określimy tego jednoznacznie, ani nie podamy dokładnych obliczeń. Odpowiedzi na te pytania można udzielić tylko w wieloznaczny sposób.To właśnie ma odzwierciedlać pomnik.

Sadzenie lasu to proces, w którym będzie można uczestniczyć. Najważniejsze znaczenie ma jego miejska lokalizacja. Ukazuje wykluczającą naturę niesienia pomocy, ratowania, którego podjęła się grupa Polaków.

Po zakończeniu niemieckiej okupacji zostali wykluczeni przez antysemityzm innych Polaków.

Jakie inne formy pomnika rozważali Państwo, zanim zdecydowali się na las?

Wolelibyśmy nie odpowiadać na to pytanie.

Które z innych projektów konkursowych Państwa zaciekawiły?

Zachęcamy wszystkich, by zapoznali się z katalogiem projektów konkursowych, bo jest pełen ciekawych koncepcji. Wszystkie z nich mają, oczywiście, swoje za i przeciw. Cieszymy się, że to nie my musieliśmy oceniać, które są lepsze od innych. Dyskusja o pomniku jest jednak nieodłączną częścią jego wznoszenia i dlatego zdecydowaliśmy się podkreślić ten wątek w naszym projekcie.

mon2

Projekt pomnika lasu (ilustracja pochodzi ze strony maybeaforest.tumblr.com

Las zajmie prawie połowę terenu wokół muzeum. Sam budynek ma bardzo mocną formę. Czy dwie tak mocne wizje będą ze sobą kontrastować czy raczej wzajemnie się uzupełniać?

Podczas wielkiego otwarcia pomnik nie będzie jeszcze lasem, ale szkółką leśną – wizją lasu. Szkółka leśna zostanie ulokowana na dużym wzniesieniu tuż obok Muzeum Polin. To odniesie do niewielkiego wzgórza, na którym stoi historyczna lipa – jedyna pozostałość czasów sprzed getta. Pomnik składa się z sadzonych gęstwo w szeregach dwuletnich drzew, które można spotkać w Warszawie (lipa, jesion, osika, brzoza, grab, klon polny, klon zwyczajny, dąb, olcha). Możemy jedynie oszacować ilość drzew (około kilku tysięcy), gdyż będzie się ona zmieniać przez lata. Niektóre drzewa w ogóle nie zapuszczą korzeni, co często zdarza się w szkółkach leśnych.

Obecnie panuje tendencja by wznosić “interaktywne” pomniki.W jaki sposób Państwa pomnik będzie interaktywny? Nie obawiają się Państwo, że stanie się z nim to samo, co z Pomnikiem Ofiar Holokaustu w Berlinie, na którym często opalano się i pito piwo?

Po otwarciu pomnika jako szkółki przeprowadzona zostanie debata społeczna. Razem podejmiemy w niej decyzję o przyszłości pomnika jako lasu – a właściwie tego, czy stanie się lasem pośród gęstej zabudowy Warszawy. Pomnik to nie tylko szkółka leśna czy las, lecz także proces, który będzie przebiegał przy udziale Muzeum Polin i ma określony czas. Kruchość, nieodłącznie towarzysząca szkółce leśnej, jest ważną częścią pomnika. Bez niej nie mógłby nabrać on pełnego znaczenia.

Uważamy, że pomniki to miejsca dyskusji oraz aktywnej i krytycznej konfrontacji z przeszłością, którą można i należy poddawać reinterpretacji przedstawiać z nowej perspektywy.

Pomniki w miejskim otoczeniu powinny być zawłaszczone przez mieszkańców miasta. Do nich należy wybór, co postanowią zrobić z pomnikiem. Opalanie się i picie piwa to najzwyklejsze miejskie czynności. Co do pomników uważamy, że wilk może być syty, a i owca cała.

********************************************************

Więcej informacji o pomniku można znaleźć na stronie projektu:

http://maybeaforest.tumblr.com

Ilustracje użyte w tekście pochodzą z materiałów autorów projektu.

 

 

 

Co sądzisz? Skomentuj!