Adres z historią: bulwary wiślane

Tym razem w cyklu Adres z historią zwiedzamy bulwary nad Wisłą. Wirtualnie i całkiem realnie, gdyż macherzy od aplikacji Briefly zapraszają też na historyczny spacer wzdłuż lewej strony rzeki.

ZUZANNA SZYBISTY

Wisła to kluczowy element tożsamości Warszawy, jakby nie było dawnej osady rzecznej. Od XII wieku przy brzegach dzisiejszej Warszawy mieścił się port odbiorczy soli kamiennej spławianej barkami z Wieliczki (stąd dzisiejsza nazwa Solec), a także osada targowa. Przez kolejne wieki port rzeczny zyskiwał na znaczeniu ze względu na swoje atrakcyjne położenie, na przecięciu dwóch szlaków handlowych: północ-południe i wschód- zachód.

Wisła była jednak kapryśną rzeką, często wylewała, co utrudniało zagospodarowanie jej brzegów przy Warszawie, a nawet zbudowanie stałych mostów. Przez wieki lewy brzeg Warszawy pełnił typowo użytkowe funkcje dla mieszkańców oraz oczywiście przeprawiających się rzeką kupców. Dopiero w XIX wieku pojawiły się plany uregulowanie lewej strony Wisły. Przystąpiono wówczas do budowy Portu Czerniakowskiego, który ciągnął się wzdłuż ulicy Czerniakowskiej i Solec, w odnodze rzeki. Na wysokości Powiśla i Solca zaplanowano z kolei budowę reprezentacyjnych bulwarów i nowoczesnej zabudowy.

Obraz Aleksandra Gierymskiego "Piaskarze"

A. Gierymski – Piaskarze

Pomysł był rewolucyjny, bo Powiśle i brzegi Wisły na jej wysokości, nie należały do „najlepszych” warszawskich okolic, co przedstawiał na swych obrazach Aleksander Gierymski czy opisywał Prus ustami Wokulskiego w „Lalce”. „Wokulski doszedł do brzegu Wisły i zdumiał się. Na kilkumorgowej przestrzeni wznosił się tu pagórek najobrzydliwszych śmieci, cuchnących, nieomal ruszających się pod słońcem, a o kilkadziesiąt kroków dalej leżały zbiorniki wody, którą piła Warszawa.”

Na realizację tego planu przyszło jednak poczekać kilkadziesiąt lat. Walory nadwiślańskiego położenia stolicy postanowił podkreślić legendarny prezydent Stefan Starzyński, którego sztandarowym hasłem było zwrócenie Warszawy frontem do Wisły.

Wzdłuż lewego brzegu zaczęto budować reprezentacyjny bulwar. Przy Wybrzeżu Kościuszkowskim u wylotu Tamki w kwietniu 1939 r. został odsłonięty pomnik Syreny wykonany przez Ludwikę Nitschową. Okolica szybko stała się prawdziwym salonem Warszawy – ulubionym celem spacerów mieszkańców stolicy i tłem, na którym robiono sobie pamiątkowe zdjęcia. W przedwojennej Warszawie na Wiśle funkcjonowało także kilkadziesiąt przystani, z których co weekend setki warszawiaków wybierało się na rekreacyjne rejsy do Młocin lub na Bielany.

W drugiej połowie XIX w. Wisła zaczęła nabierać większego znaczenia także jako miejsce do uprawiania sportów wodnych. W 1878 r. powstało Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie, najstarsze polskie stowarzyszenie sportowe. Towarzystwo posiadało pływającą przystań w pobliżu wylotu ulicy Bednarskiej i słynęło z organizacji regat wioślarskich i żeglarskich na Wiśle.

Dalsze ambitne plany zagospodarowania lewego brzegu Wisły przerwała wojna. Na to, aby Warszawa ponownie zwróciła się frontem do Wisły, trzeba było czekać kolejne kilkadziesiąt lat.

Twórcy aplikacji Briefly wraz z przewodnikiem Butem po Warszawie zapraszają na darmowy historyczny spacer wzdłuż lewej strony Wisły w sobotę 14 maja. Start przy Bulwarach Jana Karskiego na tarasie widokowym o godz. 18. Koniec spaceru w okolicach Mostu Łazienkowskiego.

Co sądzisz? Skomentuj!